Een jaar zonder het nieuws te volgen, en toch bijdragen aan vrede in een wereld vol conflict
Een onverwachte ontmoeting met een stervende jonge man maakte diepe indruk op mij, en onderschrijft een wezenlijk inzicht: door ook de vergankelijkheid voluit toe te laten, leren we met meer overgave, vertrouwen en innerlijke rust te leven.
Voordat ik mij met Zijnsoriëntatie bezighield, was ‘het rode pad’ mijn belangrijkste inspiratiebron, in het bijzonder de zweethutceremonie. Toen ik een jaar of 28 was en na afloop van een ceremonie naar huis reed, moesten we plotseling stoppen op een achterafweg vanwege een ernstig verkeersongeval. Een auto stond tegen een boom geboord en op het asfalt lag een jonge man. Hoewel er al diverse omstanders waren uitgestapt, lag hij daar volkomen alleen; de hulpdiensten waren nog onderweg. Hij was gewond en zijn toestand leek kritiek.
Het trof me diep dat hij daar zo verlaten lag en niemand dichtbij durfde te komen. Ogenblikkelijk wist ik: hij is stervende. Soms heb je van die intuïties die dieper reiken dan wat het verstand kan bevatten. Ik besloot naar hem toe te gaan, ging op de weg zitten en legde zijn hoofd op mijn schoot. Ik was er simpelweg, met mijn volle, verstilde aandacht.
Hoewel hij buiten bewustzijn was, voelde ik direct zijn innerlijke paniek. Hij had geen idee wat er gaande was, behalve dat het mis was. Vanuit diepe afstemming kon ik op een innerlijke laag contact met hem maken en communiceren: dat hij een ongeluk had gehad en dat hij mogelijk zou gaan sterven. Omdat hij hier uiteraard niet op voorbereid was, bleef ik zo dicht en rustig mogelijk bij hem om hem gerust te stellen dat hij niet bang hoefde te zijn. Het was intens ontroerend om te ervaren hoe er gaandeweg iets in hem ontspande en tot rust kwam. Kort daarna arriveerde de ambulance; later hoorde ik dat hij vlak daarna in de ambulance overleden was.
Toen ik die avond in bed lag en de gebeurtenissen had laten rusten, voelde ik net voor het inslapen ineens zijn aanwezigheid. Hij bedankte me voor mijn nabijheid en ik voelde een diepe vrede in hem. We namen afscheid zonder elkaar ooit gekend te hebben.
De kleine dood en de grote dood
Die ervaring vervulde me met dankbaarheid: ik mocht in zijn laatste levensminuten dienstbaar zijn. Ook liet het me zien wat er mogelijk is in een open, hartsvolle aanwezigheid bij de overgang. Het voorval maakte me ook glashelder hoe essentieel het is om de dood en het verlies een vanzelfsprekende plek te geven in ons dagelijks bestaan. Elk voorbijgaand moment is vergankelijk – dat is wat ik noem de ‘kleine dood’. Door die voortdurende vergankelijkheid tot ons pad te maken, bereiden we ons voor op het moment dat onze tijd hier voorbij is: de ‘grote dood’.
Nog te vaak zie ik dat we het contact met onze sterfelijkheid vermijden. Wanneer het stervensproces ons overvalt vanuit paniek, ontkenning of krampachtig vasthouden, wordt de overgang onnodig zwaar en angstig, en missen we de transformerende doorgang die erin besloten ligt.
Leren overgeven aan het onbekende
Wie op reis gaat naar een onbekend land, bereidt zich voor. Voor de grote dood geldt precies hetzelfde. We hoeven niet te wachten tot ons laatste uur; we kunnen nu al in het dagelijks leven oefenen met overgave, met openvallen in het onbekende en met het aanvaarden dat het leven voortdurend geeft én neemt. Zo leren we een van de meest wezenlijke feiten van ons bestaan – dat we ooit zullen sterven – met innerlijke rust, vertrouwen en zelfs een gevoel van bevrijding tegemoet te treden.
